Zapis, który wywołał awanturę, obowiązywał od połowy lipca – polskie media zauważyły go dopiero 11 sierpnia. Dwa dni później już go nie było. W tym czasie opis sprawy, który poszedł w obieg, brzmiał jak lista kar wymierzonych w polskich klientów: trzydzieści dni limitu za granicą, obowiązek zgłoszenia wyjazdu i przesłania dokumentu ze zdjęciem, dopłata do droższego abonamentu. Z tego zestawu wyłącznie jedna pozycja dotyczyła wyłącznie Polski – i to ta, którą SpaceX właśnie wycofała. Reszta to globalna przebudowa planów Roam z połowy lipca, która działa tak samo na Niemca, Amerykanina i Australijczyka, i która nigdzie się nie cofnęła.

Awantura trwała dwa dni, wykluczenie miesiąc

Chronologia jest tu istotniejsza niż zwykle. Nowe zasady Roam objęły nowych klientów 14 lipca – wtedy w regulaminie pojawił się zarówno europejski region domowy, jak i zdanie o Polsce poza nim. Przez blisko miesiąc nie zwróciło to niczyjej uwagi. 11 sierpnia opisały je pierwsze polskie serwisy, 12 sierpnia zareagowali wicepremier Krzysztof Gawkowski i szef MSZ Radosław Sikorski, a 13 sierpnia wieczorem regulamin był już zmieniony.

O powrocie poinformował sam Gawkowski wpisem na X o 20:59. „SpaceX odpowiedział na moje żądanie i nie będzie traktować polskich klientów gorzej niż tych w innych krajach europejskich. Deklaracja jaką otrzymałem jest jasna: Polska zostanie włączona do wewnątrzeuropejskiego obszaru podróży Starlink Roam” – napisał wicepremier.

Warto zatrzymać się przy czasie gramatycznym. Minister nie ogłasza zmiany w regulaminie, tylko deklarację, którą otrzymał, i zapowiada, że Polska „zostanie włączona”. To dwie różne rzeczy: obietnica firmy złożona rządowi i zapis, który realnie działa na koncie klienta. Że regulamin faktycznie już się zmienił, sprawdziła tego samego wieczoru „Rzeczpospolita” – i dopiero to czyni sprawę zamkniętą. Sama SpaceX nie potwierdziła niczego publicznie.

Praktycznie oznacza to, że polski terminal przestaje wyjeżdżać za granicę już na pierwszym przejściu granicznym. Jazda po regionie europejskim znów jest jazdą po domu: licznik trzydziestu dni nie rusza, rejestracja podróży z dokumentem niepotrzebna. Zniknął też powód, dla którego wyjazd do Niemiec miałby wymagać wariantu „W drodze – bez ograniczeń” za 460 zł miesięcznie zamiast 180 zł. Jedno zastrzeżenie: relacje branżowe różnią się co do tego, czy tańsze pakiety Roam działają w całym regionie domowym, czy tylko w kraju rejestracji, a Starlink tego nie doprecyzował.

Lipcowa przebudowa Roam objęła cały świat i została

W połowie lipca SpaceX przestawiła całą rodzinę abonamentów mobilnych. Plan Global Roam za 400 dolarów miesięcznie zniknął z oferty, a klienci, którzy go mieli, musieli wybrać coś innego. Tańsze warianty Roam ze 100 i 300 GB straciły możliwość swobodnego używania poza krajem rejestracji. Roam Unlimited przetrwał, ale z licznikiem: trzydzieści dni poza regionem domowym za jednym razem, zerowanie dopiero po powrocie. Do tego doszła rejestracja podróży z paszportem albo dowodem.

Wtedy też pojawiło się pojęcie regionu domowego, czyli grupy krajów, po których wolno jeździć tak, jakby się nie wyjeżdżało z domu. SpaceX utworzyła dwa takie regiony: Amerykę Północną (USA, Kanada i terytoria zależne) oraz Europę. Nowe zasady objęły nowych klientów 14 lipca, a dotychczasowych obejmą 17 sierpnia – i ta data nadal obowiązuje. Powrót Polski na listę niczego w niej nie zmienia.

Ile państw liczy europejski region, nie wiadomo dokładnie – SpaceX nie publikuje licznika, a media podawały od 34 do 36 pozycji, bo część z nich to terytoria zależne w rodzaju Wysp Alandzkich, Jersey czy Svalbardu. Zgadza się natomiast to, kogo na liście nie ma: Rosji, Białorusi, Ukrainy i części Bałkanów. Ukraina jest tu wartym odnotowania szczegółem, bo w polskich relacjach przewijała się teza, że wykluczenie Polski to zemsta za finansowanie ukraińskich terminali. Kraj, którego te terminale dotyczą, w regionie nigdy nie był.

Cztery wyjaśnienia i ani jednego od SpaceX

Firma nie odezwała się ani razu – ani gdy zapis obowiązywał, ani gdy go usuwała. FAQ było identyczne we wszystkich wersjach językowych strony, więc nie chodziło o błąd tłumaczenia. Na pytania mediów i na wystąpienie ministerstwa odpowiedzi nie było. W tej luce mieszczą się cztery hipotezy i żadna nie ma potwierdzenia u źródła.

Najciekawsza pojawiła się dopiero po odwrocie i akurat od strony politycznie zainteresowanej. Były minister cyfryzacji Janusz Cieszyński napisał – cytujemy za Niezalezna.pl – że SpaceX wykluczyła Polskę wskutek zbyt konserwatywnej interpretacji polskich przepisów o identyfikacji klienta (KYC), a jej pracownicy „sprawdzili ponownie i cofnęli decyzję”. To jedyna wersja, która odpowiada na pytanie Gawkowskiego o „konkretne przepisy” – i jednocześnie odbiera jego interwencji sprawczość, co warto mieć na uwadze, oceniając, skąd pochodzi. Nikt jej dotąd nie potwierdził, a SpaceX milczy również w tej sprawie.

Drugą podał „Rzeczpospolitej” Tim Belfall z brytyjskiej firmy Westend WiFi: chodzi o szarą strefę handlu terminalami. „Co tydzień trafiają do mnie zapytania od pośredników z Polski, którzy chcą kupować dziesiątki tysięcy Starlinków Mini miesięcznie” – mówi, dodając, że sprzęt zamawiany jest bez wykupionych usług i że brytyjskie sieci handlowe takiego popytu nie zgłaszają. Jego zdaniem urządzenia trafiają dalej na wschód poza amerykańskimi procedurami kontroli eksportu ITAR i EAR. To hipoteza jednego uczestnika rynku, nie ustalenie – i tłumaczy raczej wykluczenie niż tak szybki powrót.

Trzecia to spór polityczny. W marcu 2025 roku, przy okazji dyskusji o Starlinkach na froncie, Musk odpowiedział Sikorskiemu „bądź cicho, mały człowieku”, a przy innej okazji nazwał go marionetką Sorosa. Czwarta jest nasza i pozostaje interpretacją: SpaceX zadebiutowała na giełdzie 12 czerwca, w największym IPO w historii, a w drugim kwartale ponad połowa jej przychodów – 4,3 z 7,8 mld dolarów – pochodziła ze Starlinka. Świeżo notowana spółka, która zaostrza plan pozwalający tanio jeździć z jednym abonamentem po całym kontynencie, robi coś, co świeżo notowane spółki robią. Tyle że to tłumaczy przebudowę Roam w ogóle, a nie jedno zdanie o Polsce.

Ile Polska płaci dziś za Starlinki, publicznie nie wiadomo

Rząd zareagował w dwóch tonacjach. Gawkowski zwrócił się do SpaceX o przywrócenie równych zasad: „Polska nie jest rynkiem drugiej kategorii, a polscy klienci nie są klientami drugiej kategorii” – i zażądał, by firma wskazała konkretne przepisy, jeśli powodem mają być lokalne wymogi regulacyjne. W RMF FM dorzucił, że rząd „też ma swój czerwony przycisk”.

Szef MSZ wybrał inną walutę. „Hej, Elonie Musk. Wielki człowieku, przestań dyskryminować polskich użytkowników Starlinka, bo możemy przemyśleć płacenie ci 50 milionów dolarów rocznie za twoje usługi” – napisał 12 sierpnia na X, odbijając Muskowi „małego człowieka” z marca 2025 roku.

W groźbie jest liczba, więc sprawdziliśmy, skąd pochodzi. Ostatnie publiczne rozbicie tych wydatków ma siedemnaście miesięcy. Ministerstwo Cyfryzacji podało PAP w marcu 2025 roku, że Polska kupiła dla Ukrainy 24 560 terminali i wydała na sprzęt oraz abonament blisko 323 mln zł. Sam sprzęt to 28,7 mln zł do 2023 roku i około 9 mln w 2024 – czyli 37,7 mln. Pozostałe 285 mln zł, prawie 88 proc. całości, poszło na abonament. Na styczeń–wrzesień 2025 resort planował kolejne 77,8 mln zł.

Przeliczmy. 323 mln zł rozłożone na okres od marca 2022 do końca 2024 roku daje około 114 mln zł rocznie, czyli po kursie NBP z 13 sierpnia (3,7362 zł za dolara) mniej więcej 30,5 mln dolarów. Prognoza abonamentowa na 2025 rok w skali dwunastu miesięcy to 103,7 mln zł, około 27,8 mln dolarów. Deklarowane przez ministra 50 mln dolarów to natomiast 187 mln zł rocznie – istotnie więcej.

Z czego nie wynika, że minister się myli. Te dane obejmują lata 2022–2024, a najświeższa prognoza kończy się we wrześniu 2025. Od zamknięcia ostatniego rozliczonego roku minęło dwadzieścia miesięcy: Polska kupowała w tym czasie kolejne terminale, stawki abonamentowe mogły się zmienić, przesunął się też kurs złotego. Sikorski może dysponować rachunkiem, którego poza resortem nikt nie widział, i mieć rację co do złotówki. Rzecz w tym, że nie da się tego dziś sprawdzić.

I to jest właściwe pytanie w tej sprawie – nie czy minister podaje dobrą liczbę, tylko dlaczego od siedemnastu miesięcy nie ma jej z czym porównać. Kwota, która stała się kartą przetargową w sporze z prywatną firmą, powinna mieć aktualne rozbicie. Musk przy tej samej liczbie odpowiadał kiedyś Sikorskiemu, że Polska „płaci ułamek kosztów” – i tego twierdzenia też nikt dziś nie sprawdzi.

Zostaje więc stan, w którym operator satelitarny wpisuje i wypisuje kraj z regionu taryfowego bez słowa komentarza, a jedyne wyjaśnienie na stole pochodzi od polityka opozycji i nie ma potwierdzenia. Sprawdzalne jest dokładnie jedno: 17 sierpnia dotychczasowi klienci przechodzą na lipcowe zasady – te same, które obowiązują wszystkich.